Correspondencias léxicas entre a fala de Cáceres e o portugués - Xosé Afonso Álvarez Pérez (Estudos de Lingüística Galega, 2014)
No Val de Xálima fálanse tres variedades romances estreitamente relacionadas que, no seu conxunto, son coñecidas co glotónimo fala. Desde o seu redescubrimento, vai xa para un cuarto de século, a polémica sobre a súa adscrición lingüística é intensa. Unha das posturas reivindica o carácter galego da fala, apoiándose en argumentos históricos (procesos medievais de repoboamento) e lingüísticos (supostas similitudes destas variedades co galego que non existirían nas linguas veciñas). En 2013, o Prof. Xosé-Henrique Costas, o maior referente da reivindicación da galeguidade dos falares de Xálima, publicou un volume que recompila diversos traballos sobre varios aspectos da fala; entre eles, un estudo de varias ducias de designacións lexicais que, segundo Costas, son exclusivos da fala (por exemplo, arcaísmos) ou ben paralelos entre o galego e as falas de Xálima que non existen nin en portugués nin en castelán. Non obstante, unha lectura do texto revelou que varias das formas alí incluídas eran ben coñecidas no portugués dialectal, polo que se facía necesario verificar a validez do conxunto da listaxe. O obxectivo deste traballo foi realizar un exame sistemático da presenza ou ausencia desas supostas formas específicas da fala nos materiais dialectais casteláns e portugueses. Os resultados confirmaron a hipótese de partida. Un importante número das designacións expostas por Costas están presentes nos dialectos portugueses (non só nos lindeiros co Val de Xálima) e incluso na lingua estándar; non faltaron tampouco correspondencias con variedades dialectais estremeñas e salmantinas. As conclusións do traballo reivindican a necesidade de ter ben presentes os materiais dialectais á hora de examinar as características lingüísticas da fala, unha precaución necesaria para dar solidez ó debate científico sobre a súa orixe.